De gevolgen van despotisme en de verdiensten van bescheidenheid

Koranvers over arrogantie & bescheidenheid

Allah s.w.t. zegt: ﴾Dat Huis van het Hiernamaals schenken Wij aan hen, die niet hoogmoedig wensen te zijn op aarde en geen verderf zaaien; het goede einde is voor de Moettaqoen. Zij die goed doen worden er beter voor beloond, maar zij die kwaad doen, worden slechts vergolden naar datgene wat zij deden ﴿ 28/83,84.  Als we dit vers bestuderen, dan zien we dat het evenveel betekenissen als eigenschappen beschrijft en evenveel moreel gedrag waarnaar een mens zich moet gedragen. Het is van belang dat ieder zichzelf afvraagt wat dit vers voor hemzelf kan betekenen. Degenen die zich niet zo hoogmoedig opstellen, niet onderdrukken zijn noch oneerlijk zijn, noch zonde begaan noch de mensenrechten schenden: aan hen belooft Allah s.w.t. rust in het wereldse leven en zaligheid in het hiernamaals. Bescheidenheid siert het gedrag van een al-moe’min en al-moe’mina en past perfect bij het karakter van een vrome man en vrouw. Zij wensen het goede voor alle mensen, gaan goed om met hun medemens, doen zich niet groot voor en zijn niet eigenzinnig. De Almachtige Allah legt in dit vers de nadruk op twee belangrijke kwesties: de eerste kwestie is bescheidenheid en rechtvaardigheid. Beste mensen, er is behoefte aan bescheidenheid en rechtvaardigheid binnen onze gezinnen, binnen onze verwantschap en binnen onze samenleving; en ook aan rechtvaardigheid voor alle mensen ongeacht hun levensbeschouwing, huidskleur en hun geslacht. Bescheidenheid en rechtvaardigheid zijn belangrijke basisnormen voor een succesvol leven. Allah zegt in de Koran: ﴾O jullie die geloven! Weest oprecht voor Allah en getuigt met rechtvaardigheid. En laat de haat van een volk u niet aansporen om onrechtvaardig te handelen. Weest rechtvaardig, dat is dichter bij de taqwa (vroomheid) en gehoorzaam Allah; voorzeker, Allah weet wat jullie doen ﴿ 5/8. De tweede kwestie waarop dit vers de nadruk legt, is het verbeteren van ons gedrag, met een vredig hart in het leven staan en het behartigen van morele belangen en het afweren van kwaad. Iedere moslim dient zichzelf te voeden door het gedenken van Allah, zichzelf te voorzien van nuttige kennis en zijn ziel te zuiveren door goede daden; dan zal hij spiritueel, moreel en intellectueel verheven worden. Daardoor zal hij ook een juiste bouwsteen voor een veerkrachtige samenleving zijn. De persoonlijke deugdzaamheid van het individu is het fundament van een duurzame samenleving. Het woord ‘goede daden’ wordt in de Koran honderden keren herhaald. Daardoor verzekerde Allah s.w.t. voor degenen die de goede daden verrichten een gelukkig leven, zowel nu als in het hiernamaals. In de Koran zegt Allah: ﴾wie het goede doet, hetzij man of vrouw en hij gelooft, hen zullen wij voorzeker een goed leven schenken ﴿ 16/97.

Lessen over bescheidenheid uit het verleden

Dat Huis van het Hiernamaals schenken Wij ﴿ Dit koranische vers kwam na de verzen waarin Allah s.w.t. het gedrag van Qaroen heeft besproken. Qaroen, die deel uitmaakt van het volk van Moessa, vrede zij met hem, leed aan ijdelheid en arrogantie ten opzichte van mensen en zelfs ten opzichte van de profeet Moessa v.z.m.h. Het verhaal van Qaroen wordt duidelijk als volgt in de Koran beschreven. Allah zegt: ﴾Qaroen behoorde tot het volk van Moessa, maar hij gedroeg zich aanmatigend tegenover hen. En Wij schonken hem zoveel schatten dat hun sleutels met moeite door een groep sterke mannen gedragen zouden kunnen worden ﴿ 28/76. Qaroen heeft geen dank betuigd aan Allah s.w.t. voor de aan hem geschonken gunsten, maar hij heeft juist het tegendeel gedaan: namelijk de armen en de zwakken hun sociale zekerheidsrechten ontnomen. Waarschijnlijk heeft hij hen van hun bezittingen beroofd. Men heeft Qaroen geadviseerd om niet trots te zijn op zijn vermogen, niet zelfzuchtig te zijn en ook niet teveel waarde te hechten aan zijn bezittingen. Men spoorde hem zich aan de goddelijke principes te houden, namelijk de wereld leefbaar maken en goede daden verrichten ter wille van de Dag der Opstanding . De islam onderhoudt een evenwichtige relatie tussen het wereldse leven en het Hiernamaals en combineert de helderheid van inzicht met de zuiverheid van het soefisme. De islam harmoniseert tussen het ontwikkelen van de juiste gewoonten van een gewone arbeider en de deugdzaamheid van een asceet. Een succesvolle moslim put zowel uit de teksten van Het boek als uit de kern van de wijsheid en hij wordt geleid zowel door de profetische regels als door de natuurwetten. Hij combineert het verrichten van de salaat voor Allah s.w.t. met verbondenheid met de medemensen. In de Koran vertelt Allah s.w.t. het volgende over Qaroen: ﴾ Toen zijn volk tot hem zei: “wees niet hoogmoedig: Allah houdt niet van de hoogmoedigen. En zoek met wat Allah jou gegeven heeft het huis van het Hiernamaals en vergeet niet jouw deel in de wereld. En doe goed zoals Allah jou goed heeft gedaan en zoek geen verderf op aarde ﴿ 28/76. Het geld is een geschenk van Allah aan de mensen. Niemand mag vergeten om de zwakken daarvan een deel te geven. Toen het volk van Qaroen hem adviseerde om zich bescheiden te gedragen, om zijn persoonlijke heil in het Hiernamaals te zoeken zonder zijn welvaart en welzijn in dit leven te verwaarlozen en geen verderf op aarde brengen, hebben arrogantie en despotisme hem tot het volgende antwoord verleid: ﴾ dat werd alleen door mijn kennis gegeven ﴿. Met andere woorden zei hij: ik heb dit vermogen door mijn effectieve inzet tot stand gebracht. Hij werd door zijn rijkdom en voorspoed verblind om nog de essentie van zijn bestaan te kunnen zien. Dit is het geval bij ieder die Allah uit het oog verliest. De Koran laat duidelijk zien wat de afloop van Qaroen was. Allah s.w.t. heeft hem en zijn vermogen in de aarde laten wegzinken. Dat is de prijs dat ieder moet betalen als hij zich buiten de evenwichtige weg van Allah s.w.t. begeeft.

Morele principes van de Koran

De Koranverzen toonden de grote tragedie die Qaroen overkwam als het slechte gevolg van zijn daden. Allah heeft de grond onder hem laten wegzakken. Door zijn hoogmoedigheid en despotisme is Qaroen zijn vermogen kwijtgeraakt. Door zijn leefwijze heeft hij zowel in dit leven als in het Hiernamaals alles verloren. Allah s.w.t. zegt: ﴾ Toen lieten Wij de aarde met hem en zijn huis wegzinken en er was voor hem geen groep die hem in plaats van Allah kon helpen en hij behoorde niet tot hen aan wie hulp geboden werd ﴿ 28/81. Allah verlengt positieve gevolgen zowel in dit leven als in het hiernamaals voor zijn vrome aanbidders: degenen die op Zijn barmhartigheid hopen, Zijn vergeving wensen en die hun plichten ten opzichte van hun Heer en medemensen nakomen. De inspiratiebronnen van een moslim bestaan zowel uit het volgen van de heilige teksten als het gebruiken van het verstand; hij voedt zichzelf zowel door rituelen als door wijsheid. De moslim streeft naar zowel het winnen van het welbehagen van Allah s.w.t. als dat van de mensen. « Een man kwam naar de profeet v.z.m.h. en zei: O gezant van Allah! Wijs mij een daad waarmee ik bij Allah en bij mensen geliefd zal worden. De profeet v.z.m.h. zei: onthoudt je van de geneugten van het leven, dan zal Allah van jou houden en onthoud je van al datgene wat zich in de handen van mensen bevindt, dan zullen zij van jou houden» Ibn Majeh. De weg van het geloof in Allah s.w.t. is de enige manier waarop de mens zichzelf van bijgeloof kan bevrijden en  het gevoel van vrede kan ervaren, zowel in zichzelf als in relatie tot de mensen om hem heen. Allah s.w.t. ﴾ Zij die geloven en hun geloof niet door onrecht te plegen verhullen, voor hen is er veiligheid en zij volgen de goede richting﴿ 6/82. Beste moslim en moslima, gedraagt u zich naar de morele principes van de Koran, zoals vriendelijkheid, goedheid, schoonheid, zuiverheid en oprechtheid. Allah is de meest genereuze, Hij, de Almachtige, schenkt een grote beloning ten opzichte van weinig daden, mits men maar een exclusieve toewijding aan Allah, de Almachtige betracht. Hij s.w.t. zegt:  ﴾ wie een goede daad verricht zal tienmaal zoveel ontvangen, en wie een slechte daad verricht zal alleen een daaraan gelijke vergelding ontvangen; hun zal geen onrecht worden aangedaan ﴿  6/160.

Allah s.w.t. zegt: ﴾Dat Huis van het Hiernamaals schenken Wij aan hen, die niet hoogmoedig wensen te zijn op aarde en geen verderf zaaien; het goede einde is voor de Moettaqoen. Zij die goed doen worden er beter voor beloond, maar zij die kwaad doen, worden slechts vergolden naar datgene wat zij deden ﴿ 28/83,84.  Als we dit vers bestuderen, dan zien we dat het evenveel betekenissen als eigenschappen beschrijft en evenveel moreel gedrag waarnaar een mens zich moet gedragen. Het is van belang dat ieder zichzelf afvraagt wat dit vers voor hemzelf kan betekenen. Degenen die zich niet zo hoogmoedig opstellen, niet onderdrukken zijn noch oneerlijk zijn, noch zonde begaan noch de mensenrechten schenden: aan hen belooft Allah s.w.t. rust in het wereldse leven en zaligheid in het hiernamaals. Bescheidenheid siert het gedrag van een al-moe’min en al-moe’mina en past perfect bij het karakter van een vrome man en vrouw. Zij wensen het goede voor alle mensen, gaan goed om met hun medemens, doen zich niet groot voor en zijn niet eigenzinnig. De Almachtige Allah legt in dit vers de nadruk op twee belangrijke kwesties: de eerste kwestie is bescheidenheid en rechtvaardigheid. Beste mensen, er is behoefte aan bescheidenheid en rechtvaardigheid binnen onze gezinnen, binnen onze verwantschap en binnen onze samenleving; en ook aan rechtvaardigheid voor alle mensen ongeacht hun levensbeschouwing, huidskleur en hun geslacht. Bescheidenheid en rechtvaardigheid zijn belangrijke basisnormen voor een succesvol leven. Allah zegt in de Koran: ﴾O jullie die geloven! Weest oprecht voor Allah en getuigt met rechtvaardigheid. En laat de haat van een volk u niet aansporen om onrechtvaardig te handelen. Weest rechtvaardig, dat is dichter bij de taqwa (vroomheid) en gehoorzaam Allah; voorzeker, Allah weet wat jullie doen ﴿ 5/8. De tweede kwestie waarop dit vers de nadruk legt, is het verbeteren van ons gedrag, met een vredig hart in het leven staan en het behartigen van morele belangen en het afweren van kwaad. Iedere moslim dient zichzelf te voeden door het gedenken van Allah, zichzelf te voorzien van nuttige kennis en zijn ziel te zuiveren door goede daden; dan zal hij spiritueel, moreel en intellectueel verheven worden. Daardoor zal hij ook een juiste bouwsteen voor een veerkrachtige samenleving zijn. De persoonlijke deugdzaamheid van het individu is het fundament van een duurzame samenleving. Het woord ‘goede daden’ wordt in de Koran honderden keren herhaald. Daardoor verzekerde Allah s.w.t. voor degenen die de goede daden verrichten een gelukkig leven, zowel nu als in het hiernamaals. In de Koran zegt Allah: ﴾wie het goede doet, hetzij man of vrouw en hij gelooft, hen zullen wij voorzeker een goed leven schenken ﴿ 16/97.

Lessen over bescheidenheid uit het verleden

Dat Huis van het Hiernamaals schenken Wij ﴿ Dit koranische vers kwam na de verzen waarin Allah s.w.t. het gedrag van Qaroen heeft besproken. Qaroen, die deel uitmaakt van het volk van Moessa, vrede zij met hem, leed aan ijdelheid en arrogantie ten opzichte van mensen en zelfs ten opzichte van de profeet Moessa v.z.m.h. Het verhaal van Qaroen wordt duidelijk als volgt in de Koran beschreven. Allah zegt: ﴾Qaroen behoorde tot het volk van Moessa, maar hij gedroeg zich aanmatigend tegenover hen. En Wij schonken hem zoveel schatten dat hun sleutels met moeite door een groep sterke mannen gedragen zouden kunnen worden ﴿ 28/76. Qaroen heeft geen dank betuigd aan Allah s.w.t. voor de aan hem geschonken gunsten, maar hij heeft juist het tegendeel gedaan: namelijk de armen en de zwakken hun sociale zekerheidsrechten ontnomen. Waarschijnlijk heeft hij hen van hun bezittingen beroofd. Men heeft Qaroen geadviseerd om niet trots te zijn op zijn vermogen, niet zelfzuchtig te zijn en ook niet teveel waarde te hechten aan zijn bezittingen. Men spoorde hem zich aan de goddelijke principes te houden, namelijk de wereld leefbaar maken en goede daden verrichten ter wille van de Dag der Opstanding . De islam onderhoudt een evenwichtige relatie tussen het wereldse leven en het Hiernamaals en combineert de helderheid van inzicht met de zuiverheid van het soefisme. De islam harmoniseert tussen het ontwikkelen van de juiste gewoonten van een gewone arbeider en de deugdzaamheid van een asceet. Een succesvolle moslim put zowel uit de teksten van Het boek als uit de kern van de wijsheid en hij wordt geleid zowel door de profetische regels als door de natuurwetten. Hij combineert het verrichten van de salaat voor Allah s.w.t. met verbondenheid met de medemensen. In de Koran vertelt Allah s.w.t. het volgende over Qaroen: ﴾ Toen zijn volk tot hem zei: “wees niet hoogmoedig: Allah houdt niet van de hoogmoedigen. En zoek met wat Allah jou gegeven heeft het huis van het Hiernamaals en vergeet niet jouw deel in de wereld. En doe goed zoals Allah jou goed heeft gedaan en zoek geen verderf op aarde ﴿ 28/76. Het geld is een geschenk van Allah aan de mensen. Niemand mag vergeten om de zwakken daarvan een deel te geven. Toen het volk van Qaroen hem adviseerde om zich bescheiden te gedragen, om zijn persoonlijke heil in het Hiernamaals te zoeken zonder zijn welvaart en welzijn in dit leven te verwaarlozen en geen verderf op aarde brengen, hebben arrogantie en despotisme hem tot het volgende antwoord verleid: ﴾ dat werd alleen door mijn kennis gegeven ﴿. Met andere woorden zei hij: ik heb dit vermogen door mijn effectieve inzet tot stand gebracht. Hij werd door zijn rijkdom en voorspoed verblind om nog de essentie van zijn bestaan te kunnen zien. Dit is het geval bij ieder die Allah uit het oog verliest. De Koran laat duidelijk zien wat de afloop van Qaroen was. Allah s.w.t. heeft hem en zijn vermogen in de aarde laten wegzinken. Dat is de prijs dat ieder moet betalen als hij zich buiten de evenwichtige weg van Allah s.w.t. begeeft.

Morele principes van de Koran

De Koranverzen toonden de grote tragedie die Qaroen overkwam als het slechte gevolg van zijn daden. Allah heeft de grond onder hem laten wegzakken. Door zijn hoogmoedigheid en despotisme is Qaroen zijn vermogen kwijtgeraakt. Door zijn leefwijze heeft hij zowel in dit leven als in het Hiernamaals alles verloren. Allah s.w.t. zegt: ﴾ Toen lieten Wij de aarde met hem en zijn huis wegzinken en er was voor hem geen groep die hem in plaats van Allah kon helpen en hij behoorde niet tot hen aan wie hulp geboden werd ﴿ 28/81. Allah verlengt positieve gevolgen zowel in dit leven als in het hiernamaals voor zijn vrome aanbidders: degenen die op Zijn barmhartigheid hopen, Zijn vergeving wensen en die hun plichten ten opzichte van hun Heer en medemensen nakomen. De inspiratiebronnen van een moslim bestaan zowel uit het volgen van de heilige teksten als het gebruiken van het verstand; hij voedt zichzelf zowel door rituelen als door wijsheid. De moslim streeft naar zowel het winnen van het welbehagen van Allah s.w.t. als dat van de mensen. « Een man kwam naar de profeet v.z.m.h. en zei: O gezant van Allah! Wijs mij een daad waarmee ik bij Allah en bij mensen geliefd zal worden. De profeet v.z.m.h. zei: onthoudt je van de geneugten van het leven, dan zal Allah van jou houden en onthoud je van al datgene wat zich in de handen van mensen bevindt, dan zullen zij van jou houden» Ibn Majeh. De weg van het geloof in Allah s.w.t. is de enige manier waarop de mens zichzelf van bijgeloof kan bevrijden en  het gevoel van vrede kan ervaren, zowel in zichzelf als in relatie tot de mensen om hem heen. Allah s.w.t. ﴾ Zij die geloven en hun geloof niet door onrecht te plegen verhullen, voor hen is er veiligheid en zij volgen de goede richting﴿ 6/82. Beste moslim en moslima, gedraagt u zich naar de morele principes van de Koran, zoals vriendelijkheid, goedheid, schoonheid, zuiverheid en oprechtheid. Allah is de meest genereuze, Hij, de Almachtige, schenkt een grote beloning ten opzichte van weinig daden, mits men maar een exclusieve toewijding aan Allah, de Almachtige betracht. Hij s.w.t. zegt:  ﴾ wie een goede daad verricht zal tienmaal zoveel ontvangen, en wie een slechte daad verricht zal alleen een daaraan gelijke vergelding ontvangen; hun zal geen onrecht worden aangedaan ﴿  6/160.

Over de auteur

Mohamed Ben Ayad

Geestelijke verzorger in het VUMC ziekenhuis in de stad Amsterdam. Gastdocent op diverse universiteiten en vrijdag predikant. Specialist op het gebied van theologie en islamitische jurisprudentie. Schrijf en spreek over ethiek in de zorg en islam.

Gerelateerde artikelen